زندگینامه استاد عبدالحی حقجو فرمانده جهادی، و از چهرههای اثرگذار جمعیت اسلامی افغانستان
عبدالمعروف کلانترزاده
زندگینامه استاد عبدالحی حقجو
فرمانده جهادی و از چهرههای اثرگذار جمعیت اسلامی افغانستان
استاد الحاج عبدالحی حقجو از فرماندهان شناختهشده جهادی و از چهرههای برجسته سیاسی و نظامی جمعیت اسلامی در ولایت بغلان بود. نام او با مبارزه علیه ارتش شوروی، فعالیتهای آموزشی، مدیریت نظامی و تلاش برای بازسازی و تأمین خدمات عمومی در مناطق تحت مسئولیتش پیوند خورده است. او در کنار مسئولیتهای نظامی، بهعنوان آموزگار، شخصیتی فرهنگی و فعالی سیاسی شناخته میشد و در میان مردم و همسنگرانش جایگاه ویژهای داشت.
استاد عبدالحی حقجو در سال ۱۳۳۲ خورشیدی، در روستای دوآبی شهرستان نهرین ولایت بغلان، در خانوادهای مسلمان، متدین و فرهنگدوست دیده به جهان گشود. پدرش عبدالعزیز نام داشت.
او از همان دوران کودکی به فراگیری دانش علاقهمند بود. آموزشهای ابتدایی و متوسطه را در مرکز شهرستان نهرین تا صنف نهم به پایان رساند. سپس صنف دهم را در لیسه خوست و فرنگ و صنفهای یازدهم و دوازدهم را در لیسه عالی صنایع کابل به اتمام رساند.
مطالعه کتابهای دینی، ادبیات فارسی، تاریخ و موضوعات سیاسی از علایق همیشگی او بود. به روایت دوستان و همسنگرانش، او سخنوری توانا، اهل مطالعه و دارای زبانی شیوا بود.
در دوران جوانی، عبدالحی حقجو به جریان «نهضت جوانان مسلمان افغانستان» پیوست؛ دورانی که افغانستان شاهد تحولات سیاسی و اجتماعی گستردهای بود و جریانهای اسلامی در برابر سیاستهای حکومت وقت فعالیت میکردند. او در کنار فعالیتهای فکری و سیاسی، به آگاهیدهی دینی و اجتماعی میان جوانان و مردم منطقه توجه ویژهای داشت.
یکی از بخشهای مهم زندگی استاد حقجو، فعالیتهای آموزشی او بود. او میان سالهای ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۶ خورشیدی در مکاتب شهرستانهای خوست و فرنگ و جلگه بهعنوان آموزگار فعالیت کرد. او آموزش و پرورش نسل جوان را از مسئولیتهای مهم اجتماعی میدانست و تلاش میکرد در کنار تدریس، دانشآموزان را با ارزشهای دینی، فرهنگی و اجتماعی آشنا سازد.
با کودتای ۷ ثور ۱۳۵۷ و ورود نیروهای ارتش سرخ شوروی به افغانستان، عبدالحی حقجو به صفوف مبارزه پیوست. او در مناطق نهرین، اندراب و بخشهایی از ولایت بغلان در کنار دیگر فرماندهان و مجاهدین، فعالیت نظامی خود را آغاز کرد.
در جریان سالهای جهاد، بهتدریج به یکی از فرماندهان مطرح منطقه تبدیل شد و در سازماندهی نیروها، ایجاد قرارگاههای نظامی و هماهنگی میان جبهات نقش کلیدی ایفا کرد. از جمله تشکیلات نظامی مرتبط با فعالیتهای او، «غند طارق بن زیاد» و قطعات متحرک و ضربتی بودند که در مناطق مختلف فعالیت داشتند.
با سقوط حکومت دکتر نجبیالله و پیروزی مجاهدین در سال ۱۳۷۱ خورشیدی، استاد عبدالحی حقجو مسئولیتهای مهمی در ساختار دولت اسلامی افغانستان بر عهده گرفت. در دوره حکومت استاد برهانالدین ربانی و وزارت دفاع احمدشاه مسعود، او عهدهدار مسئولیتهای زیر شد:
۱. فرمانده فرقه ۲۰ پیاده در ولایت بغلان ۲. والی (استاندار) ولایت بغلان ۳. آمر عمومی جمعیت اسلامی افغانستان در ولایت بغلان ۴. مسئولیت رهبری و هماهنگی جبهات نظامی جمعیت اسلامی در این ولایت
او در این دوره، نقش مهمی در هماهنگی نیروهای نظامی و تأمین ارتباط میان جبهات شمالشرق افغانستان ایفا کرد.
یکی از ویژگیهای برجسته شخصیت استاد حقجو، توجه عمیق او به امور اجتماعی و آموزشی در کنار فعالیتهای نظامی بود. بر اساس روایت همرزمان و گزارشهای منتشرشده، در مناطق تحت مسئولیت او برای ساخت و بازسازی مکاتب، مساجد، شفاخانهها و راههای مواصلاتی تلاشهای زیادی صورت گرفت.
او بهویژه بر آموزش دختران و پسران تأکید داشت. عبدالکریم محمدی، از دوستان و همسنگرانش، روایت کرده است که حقجو با هزینه شخصی خود در شهر کهنه نهرین مکتبی ساخت و خانوادهها را به فرستادن فرزندان، بهویژه دخترانشان به مکتب تشویق میکرد. تأمین امنیت، مبارزه با ظلم و فساد، رعایت عدالت و جلوگیری از درگیریهای قومی و حزبی از دیگر ویژگیهای بارز مدیریتی او بود.
پس از سالها فعالیت نظامی، سیاسی و اجتماعی، استاد عبدالحی حقجو در سال ۱۳۷۴ خورشیدی به بیماری سختی مبتلا شد. او ابتدا برای درمان به هند و سپس به فرانسه سفر کرد. پس از بهبود نسبی به افغانستان بازگشت، اما بیماریاش دوباره شدت گرفت و این بار برای درمان به ازبکستان رفت.
سرانجام، تلاشهای پزشکان نتیجه نداد و او در تاریخ ۲۳ عقرب ۱۳۷۵ خورشیدی در سن حدود ۴۴ سالگی در ازبکستان دار فانی را وداع گفت. پیکر پاک او به زادگاهش منتقل شد و در روستای نوآباد شهرستان نهرین ولایت بغلان به خاک سپرده شد.
یاد و خاطره استاد عبدالحی حقجو گرامی باد.




